Tên đề tài: Nghiên cứu và xây dựng hệ thống giám sát, điều khiển giao thông thông minh ứng dụng Thị giác máy tính tại biên (Edge AI) và công nghệ IoT.
1. Tính cấp thiết của đề tài
- Thực trạng: Tình trạng ùn tắc giao thông tại các đô thị lớn đang ngày càng nghiêm trọng, một phần do hệ thống đèn tín hiệu hiện hành chủ yếu hoạt động theo chu kỳ cố định (Fixed-time), không thích ứng kịp thời với sự biến động mật độ phương tiện theo từng khung giờ hoặc tình huống bất thường (tai nạn, xe ưu tiên).
- Giải pháp công nghệ: Việc truyền trực tiếp luồng video chất lượng cao về máy chủ đám mây để xử lý gây tiêu tốn băng thông lớn và phát sinh độ trễ cao. Xu hướng xử lý tại biên (Edge Computing) kết hợp các mô hình học sâu gọn nhẹ (như YOLOv8/YOLOv11 phiên bản Nano) trực tiếp trên các bo mạch nhúng (Raspberry Pi 5, NVIDIA Jetson Nano) cho phép trích xuất thông số lưu lượng giao thông ngay tại nút giao, sau đó gửi dữ liệu nhẹ qua mạng IoT (MQTT/LoRa) để điều khiển thích ứng, đảm bảo tính thời gian thực và độ tin cậy cao.
- Ý nghĩa thực tiễn & Đào tạo: Đề tài tạo ra mô hình thực nghiệm trực quan phục vụ giảng dạy các học phần Hệ thống nhúng, Xử lý ảnh, Mạng cảm biến không dây và là nền tảng để sinh viên phát triển đồ án tốt nghiệp.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Mục tiêu tổng quát: Thiết kế và chế tạo thành công mô hình hệ thống giám sát và điều khiển đèn tín hiệu giao thông thích ứng thời gian thực dựa trên thị giác máy tính tại biên và nền tảng IoT.
- Mục tiêu cụ thể:
- Xây dựng và tinh chỉnh (fine-tune) mô hình nhận diện, phân loại và đếm phương tiện giao thông đặc thù tại Việt Nam (xe máy, ô tô con, xe buýt, xe tải, xe cứu thương) đạt độ chính xác (mAP@0.5) trên 85% và tốc độ xử lý đạt tối thiểu 15–20 FPS trên phần cứng nhúng.
- Xây dựng thuật toán điều khiển chu kỳ đèn giao thông thích ứng (Adaptive Traffic Signal Control) dựa trên mật độ phương tiện thực tế và cơ chế ưu tiên làn đường khẩn cấp.
- Thiết kế phần cứng nút điều khiển và giao diện giám sát trung tâm (Web/Mobile Dashboard) theo dõi trạng thái nút giao, lưu lượng xe và cảnh báo sự cố từ xa qua giao thức MQTT.
3. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Các thuật toán thị giác máy tính nhẹ (Lightweight Object Detection), phần cứng tính toán biên, thuật toán điều khiển tối ưu chu kỳ đèn tín hiệu và kiến trúc truyền thông IoT.
- Phạm vi nghiên cứu:
-
- Thử nghiệm nhận diện trên bộ dữ liệu video giao thông thực tế tại các ngã tư đô thị Việt Nam và kiểm thử vận hành trên mô hình sa bàn ngã tư vật lý tỷ lệ thu nhỏ (4 hướng lưu thông).
- Phần cứng tập trung vào nền tảng xử lý biên phổ biến (NVIDIA Jetson Orin Nano hoặc Raspberry Pi 5 kết hợp vi điều khiển ESP32 điều khiển ngoại vi đèn LED).
4. Nội dung nghiên cứu chính
- Nội dung 1: Tổng quan lý thuyết và khảo sát kiến trúc hệ thống
- Nghiên cứu các phương pháp điều khiển đèn giao thông thông minh hiện nay.
- Khảo sát các mô hình mạng nơ-ron tích chập tối ưu cho thiết bị biên (YOLO series, MobileNet-SSD) và kỹ thuật lượng tử hóa mô hình (TensorRT/ONNX) để tăng tốc độ suy luận.
- Nội dung 2: Thu thập dữ liệu và huấn luyện mô hình nhận diện phương tiện
- Thu thập, gán nhãn tập dữ liệu hình ảnh phương tiện giao thông trong nhiều điều kiện ánh sáng (ban ngày, ban đêm, mưa nhẹ) với đặc trưng mật độ xe máy cao.
- Huấn luyện, tối ưu hóa mô hình (pruning/quantization) và đánh giá hiệu năng trên thiết bị biên.
- Nội dung 3: Xây dựng thuật toán điều khiển thích ứng và truyền thông IoT
- Thiết kế thuật toán tính toán trọng số lưu lượng theo loại phương tiện (ví dụ: quy đổi xe máy, ô tô, xe buýt theo hệ số chiếm dụng mặt đường) để phân bổ thời gian đèn xanh động.
- Xây dựng luồng giao tiếp dữ liệu giữa khối xử lý biên, khối điều khiển đèn (ESP32) và máy chủ trung tâm thông qua MQTT Broker.
- Nội dung 4: Thiết kế phần cứng, chế tạo mô hình sa bàn và phát triển giao diện giám sát
- Thiết kế mạch giao tiếp điều khiển hệ thống cột đèn tín hiệu, lắp đặt camera góc rộng trên mô hình ngã tư.
- Xây dựng ứng dụng/giao diện Web Dashboard hiển thị thông số lưu lượng, biểu đồ thống kê, trạng thái đèn và cho phép cán bộ vận hành can thiệp điều khiển thủ công từ xa khi cần thiết.
- Nội dung 5: Thử nghiệm, đánh giá hiệu năng và hoàn thiện báo cáo
- Chạy thử nghiệm hệ thống với các kịch bản lưu lượng khác nhau (giờ bình thường, giờ cao điểm lệch hướng, xuất hiện xe ưu tiên).
- So sánh thời gian chờ trung bình của phương tiện giữa thuật toán thích ứng đề xuất và phương pháp chu kỳ cố định truyền thống.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Tổng hợp tài liệu khoa học từ IEEE, Springer, Elsevier về Edge AI và hệ thống giao thông thông minh (ITS).
- Phương pháp mô phỏng và thực nghiệm: Sử dụng Python, PyTorch/OpenCV để huấn luyện mô hình; thiết kế mạch in (Altium/KiCad) và lập trình nhúng (C/C++, Python) trên phần cứng thực tế.
- Phương pháp phân tích, đánh giá định lượng: Đo lường các chỉ số kỹ thuật của mô hình AI (Precision, Recall, mAP, FPS, mức tiêu thụ CPU/RAM/nhiệt độ) và hiệu quả điều tiết giao thông (thời gian trễ trung bình tại nút giao).
6. Sản phẩm dự kiến và Tiến độ thực hiện (Thời gian: 12 tháng)
|
Giai đoạn
|
Thời gian
|
Nội dung công việc chính
|
Sản phẩm đạt được
|
|
Giai đoạn 1
|
Tháng 1 – 2
|
Khảo sát tổng quan, thiết kế kiến trúc hệ thống tổng thể, mua sắm linh kiện và thu thập bộ dữ liệu hình ảnh.
|
Báo cáo tổng quan tài liệu; Bộ dữ liệu ảnh giao thông đã gán nhãn (≥3.000 ảnh).
|
|
Giai đoạn 2
|
Tháng 3 – 5
|
Huấn luyện, tối ưu hóa mô hình nhận diện phương tiện và triển khai chạy thử trên thiết bị biên (Jetson Nano/RPi).
|
Mã nguồn mô hình AI đã tối ưu (đạt ≥15 FPS); Báo cáo đánh giá độ chính xác nhận diện.
|
|
Giai đoạn 3
|
Tháng 6 – 8
|
Thiết kế phần cứng mạch điều khiển đèn, chế tạo mô hình sa bàn ngã tư và lập trình thuật toán điều khiển thích ứng.
|
Mô hình sa bàn vật lý hoàn chỉnh; Mạch điều khiển nhúng giao tiếp ESP32.
|
|
Giai đoạn 4
|
Tháng 9 – 10
|
Xây dựng giao diện giám sát IoT Dashboard, tích hợp toàn bộ hệ thống và chạy thử nghiệm các kịch bản giao thông.
|
Hệ thống phần mềm Dashboard hoàn chỉnh; Bộ số liệu đo đạc thực nghiệm.
|
|
Giai đoạn 5
|
Tháng 11 – 12
|
Viết bài báo khoa học, hoàn thiện báo cáo tổng kết đề tài và nghiệm thu.
|
01 bài báo khoa học đăng tạp chí chuyên ngành/hội thảo quốc gia hoặc quốc tế; Báo cáo tổng kết đề tài.
|